CÁC DƯỠNG CHẤT THIẾT YẾU GIÚP BÉ 1 THÁNG TUỔI PHÁT TRIỂN TỐI ƯU

Hệ tiêu hóa non nớt của bé 1 tháng tuổi luôn đòi hỏi ba mẹ phải có chế độ chăm sóc dinh dưỡng cực kỳ cẩn thận, đầy đủ và hợp lý. Trong giai đoạn này, bé yêu hầu như chỉ cần bổ sung dưỡng chất cho cơ thể bằng cách bú sữa mẹ. Tuy nhiên, trong những ngày mẹ chưa có sữa hoặc lượng sữa không đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của con yêu thì mẹ có thể cho bé sử dụng sữa non (cholostrum) để tăng cường sức đề kháng cho bé. Ngoài quyết định chọn nguồn sữa cho bé, mẹ cũng dễ gặp phải những băn khoăn khác khi chăm sóc dinh dưỡng cho bé như sau:

– Bé cần những dưỡng chất nào để phát triển toàn diện?

– Bé có cần bổ sung thành phần dinh dưỡng nào khác ngoài sữa mẹ? Sữa mẹ có đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng của bé?

– Bé có đang tăng trưởng ổn định như các bé cùng trang lứa hay không?

Những cẩm nang kiến thức dưới đây sẽ giải đáp các vấn đề này cho mẹ thêm tự tin vào khả năng chăm sóc bé để giúp con yêu phát triển vượt trội trong giai đoạn 1 tháng tuổi.

 shutterstock_72271648_supersize_rs

Để bé 1 tháng tuổi phát triển khỏe mạnh, ba mẹ cần có chế độ dinh dưỡng hợp lý và đầy đủ.

Tiêu chuẩn đánh giá sự phát triển khỏe mạnh của bé 1 tháng tuổi

Theo  tiêu chuẩn  tăng trưởng cho trẻ của tổ chức Y tế thế giới WHO 2007 thì bé trai mới sinh trung bình nặng  3,3 kg,và cao 49,9cm, bé gái mới sinh trung bình : nặng 3,2kg và cao 49cm. Sau khi sinh một tháng cân nặng tiêu chuẩn của các bé trai là 4,5 kg, cao là 54,7cm. Các bé gái là 4,2 kg và cao là 53,7 cm. Để bé yêu có thể đáp ứng chỉ số cân nặng và chiều cao tiêu chuẩn này, mẹ cần vạch ra chế độ ăn khoa học để có nguồn sữa mẹ đạt chất lượng tốt nhất  giúp con phát triển khỏe mạnh.

Hệ dinh dưỡng thiết yếu mà bé 1 tháng tuổi cần được bổ sung

Chế độ dinh dưỡng của bé 1 tháng tuổi đòi hỏi khá nhiều dưỡng chất quan trọng vì đây là giai đoạn vô cùng quan trọng quyết định nên sự hình thành não bộ cũng như thể chất của bé. Hệ dưỡng chất phong phú mà bé cần bổ sung gồm có:

+ ARA (Arachidonic acid): một loại a-xít béo không sinh cholesterol và là a-xít béo omega-6 quan trọng trong não. Chất này rất cần thiết cho sự phát triển của não và thị giác.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: Bổ sung kèm các a-xít béo omega-6 (bao gồm ARA) khoảng 4,4g/ ngày.

+ Calcium: Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 300mg/ ngày

+ Carbohydrates (mainly lactose) giúp cung cấp nguồn năng lượng để bé hoạt động và tăng trưởng, giúp sử dụng hiệu quả nguồn protein để tạo thành các mô mới. Đường glucose từ carbohydrate là nguồn năng lượng chính của não và nếu được bổ sung đầy đủ sẽ giúp điều hòa năng lượng, cảm xúc và khả năng tập trung – tất cả đều cần thiết để trẻ học hỏi, khám phá thế giới xung quanh.

+ Folate (vitamin B9) hỗ trợ sự tăng trưởng và phát triển của các tế bào máu và sự hình thành các thành phần di truyền trong mỗi tế bào não cũng như tế bào toàn cơ thể.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi:  80mcg/ ngày

+ Iodine (I-ốt) giúp điều tiết sự tăng trưởng của tế bào và sự tổng hợp các hormone tuyến giáp, ảnh hưởng đến não, cũng như cơ bắp, tim, thận và tuyến yên. Thiếu i-ốt có thể gây ra các vấn đề về phát triển thần kinh và là nguyên nhân hàng đầu của chứng chậm phát triển trí não.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi:  90mcg/ ngày.

+ Iron (Sắt) là khoáng chất thiết yếu cho sự hình thành và hoạt động của các tế bào hồng cầu, vốn có nhiệm vụ mang oxy lên não và giúp não tăng trưởng. Thiếu sắt trong giai đoạn đầu đời có thể gây thiểu năng, chậm vận động và bất thường về mặt hành vi. Một hậu quả khác của thiếu sắt là bệnh thiếu máu do thiếu sắt. (Trẻ dùng sữa bột có bổ sung chất sắt sẽ không cần nguồn thực phẩm bổ trợ khác.)

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 0,93mg/ ngày (theo giá trị sinh học của khẩu phần ăn, như sữa mẹ và sữa công thức) Niacin (vitamin PP) giúp cơ thể giải phóng năng lượng từ các chất dinh dưỡng khác.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 2mg NE/ ngày

+ Protein có nhiệm vụ tạo thành, duy trì và phục hồi các mô của bé. Chất này có tác dụng sản sinh các hormone, enzyme và kháng thể, giúp điều tiết quá trình phát triển của cơ thể và cung cấp năng lượng.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 1,86g/ kg cân nặng của bé/ ngày.

+ Riboflavin (vitamin B2) giúp cơ thể sử dụng năng lượng từ các chất dinh dưỡng khác.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 0,3mg/ ngày.

+ Thiamin (Vitamin B1) cần thiết cho hoạt động của hệ thần kinh, giúp cơ thể giải phóng năng lượng từ carbohydrate. Chất này cũng đóng vai trò trung tâm đối với sự phát triển não bộ và sự trao đổi chất. Thiếu thiamin ở trẻ sơ sinh có thể gây rối loạn ngôn ngữ nghiêm trọng.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 0,2mg/ ngày.

+ Vitamin A đẩy mạnh sự phát triển toàn diện, đặc biệt là tạo làn da, mái tóc và lớp màng nhầy khỏe, hỗ trợ hệ miễn dịch và tái sinh sản cũng như sự phát triển thị giác.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 400mcg/ ngày (đương lượng retinol).

+ Vitamin B6 giúp cơ thể tạo các mô và chuyển hóa chất béo, rất cần thiết cho sự phát triển của hệ thần kinh trung ương. Loại vitamin B này cũng hỗ trợ sự tổng hợp các dẫn truyền thần kinh, giúp điều chỉnh cảm xúc và các khía cạnh khác của hoạt động não.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 0,1mg/ ngày.

+ Vitamin B12 tăng chức năng của hệ thần kinh và sự hình thành thành phần di truyền trong các tế bào máu.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi:  0,3 mcg/ ngày.

+ Vitamin C là một thành phần tạo thành collagen – một loại protein dùng để tạo xương, sụn, cơ bắp và các mô liên kết – giúp duy trì các mô mạch, chữa lành vết thương, hấp thu chất sắt, chống nhiễm trùng. Người ta còn cho rằng vitamin C đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển của não bộ.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 25 mg/ ngày.

+ Vitamin D giúp tăng hấp thu Canxi và phốt-pho, hỗ trợ sự hình thành xương chắc khỏe và chống còi xương.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 5mcg/ ngày.

+ Vitamin E chức năng chính là chống oxy hóa bảo vệ cơ thể, có tác dụng bảo vệ vitamin A và các a-xít béo thiếu yếu khác, ngăn chặn vỡ mô.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: vừa đủ 2,4 – 3mg/ ngày (alpha-tocopherol).

+ Vitamin K có tác dụng giúp đông máu. Lượng Vitamin K cần được bổ sung bằng cách tiêm ngay khi sinh vì sữa mẹ chỉ chứa một hàm lượng vitamin K rất nhỏ.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: là 6mcg/ ngày.

+ Zinc (Kẽm) làm tăng hệ miễn dịch. Kẽm giúp cơ thể chuyển hóa năng lượng, hình thành các cơ quan tổ chức, giúp trẻ ăn ngon miệng và phát triển tăng trưởng tốt. Sau chất sắt, kẽm là kim loại dồi dào nhất trong não bộ và rất cần thiết đối với sự phát triển cũng như hoạt động của hệ thần kinh trung ương.

Nhu cầu khuyến nghị trẻ từ 0 – 6 tháng tuổi: 2mg/ ngày.

Nguồn cung cấp các dưỡng chất trên tốt nhất cho bé 0-6 tháng tuổi   chính là sữa mẹ. Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho sự phát triển toàn diện của trẻ nhỏ đến 24 tháng tuổi, vì trong sữa mẹ có chứa sữa non (cholostrum) để tăng sức đề kháng và giúp trẻ phát triển khỏe mạnh […]. Tuy nhiên, vì lý do gì đó sữa mẹ không đủ hoặc không có cho bé thì nên cho bé dùng thêm sữa công thức phù hợp độ tuổi của bé, hoặc đến cơ sở y tế để nhận được hướng dẫn cụ thể hơn.

Thời gian biểu dinh dưỡng cho bé 1 tháng tuổi

Các chuyên gia cho rằng, trong tháng đầu tiên, mẹ nên cho bé uống khoảng 30ml sữa/ bữa rồi từ từ tăng dần lên để hệ tiêu hóa của bé thích nghi từ từ để đạt 60-80ml/ lần trong 2 tháng đầu. Trẻ sơ sinh đến 1 tháng tuổi rung bình mỗi ngày nhu cầu sữa khoảng khoảng 500- 600 ml/ ngày. Trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi cho bú 60 – 80ml/ lần  x 7 – 8 lần/ ngày.  có thể cho bé bú sữa đều đặn sau 2 -3 giờ hoặc chia làm 8 – 12 lần mỗi ngày.

Tuy nhiên, vì sức ăn và khả năng hấp thụ của các bé là hoàn toàn khác nhau, nên nếu bé vẫn còn dấu hiệu đói thì các bà mẹ có thể tăng thời gian cho 1 lần bú hoặc tăng số lần bú trong ngày nhằm tăng lượng sữa lên đảm bảo cho đủ nhu cầu sữa mỗi ngày của bé có thể hơn một chút so với mức trung bình.

Các dấu hiệu để nhận biết bé đang no hay đói sữa:

– Nếu bé quay mặt đi hoặc liếm lưỡi, điều đó có nghĩa bé đã no và không cần ăn thêm nữa.

– Nếu bé ăn xong mà vẫn quấy khóc, có thể là bé vẫn đói và thèm ăn.

– Theo dõi tăng trưởng của bé bằng cân nặng và chiều cao hàng tháng.

Mẹ cần chú ý vào biểu hiện của bé để đảm bảo đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho bé yêu phát triển tốt hơn trong giai đoạn đầu đời này.

Trong 1 tháng đầu đời, cơ thể của bé yêu chính là cỗ máy đang trong tiến trình xây dựng những nền tảng đầu tiên về thể chất và trí não, quyết định rất lớn đến sự phát triển toàn diện sau này. Chính vì lẽ đó, bố mẹ cần chú trọng chọn lựa cho bé chế độ dinh dưỡng thật hợp lý và đầy đủ, cung ứng nguồn dưỡng chất phong phú để bé phát triển trí não, giác quan, hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch và thể chất 1 cách hoàn hảo. Cần phải bổ sung thêm các dưỡng chất cần thiết mà các bữa ăn hàng ngày của mẹ chưa cung cấp đủ Để có nguồn sữa mẹ đạt chất lượng lượng tốt nhất cho con, ngoài chế độ ăn có đủ các nhóm thực phẩm trong 3 bữa ăn chính, mỗi ngày mẹ cần uống thêm 1-2 ly sữa dành cho bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ như Diealac Optimum Mama, giúp mẹ không phải nạp quá nhiều năng lượng mà vẫn đầy đủ các dưỡng chất cần thiết cho mẹ và bé. Chúc bé của mẹ luôn khỏe mạnh nhé!

BS. Nguyễn Thu Vân

Trung tâm Dinh dưỡng Vinamilk